บิตคอยน์คืออะไร อธิบายแบบคนไม่เคยรู้จักมาก่อน
- บิตคอยน์ถูกพูดถึงมาสิบกว่าปีแล้ว แต่คนส่วนใหญ่ยังอธิบายไม่ได้ว่ามันคืออะไรจริง ๆ เพราะคำอธิบายที่เจอมักเต็มไปด้วยศัพท์เทคนิคหรือไม่ก็เป็นการชวนซื้อ บทความนี้อธิบายแบบพื้นฐานที่สุด ไม่มีศัพท์ที่ไม่จำเป็น และบอกความเสี่ยงไปพร้อมกัน เพราะสองอย่างนี้แยกจากกันไม่ได้
อธิบายสั้นที่สุดก่อน
บิตคอยน์คือ สมุดบัญชีที่ทุกคนถือสำเนาเหมือนกันหมด และไม่มีใครแก้ย้อนหลังได้
ในสมุดนั้นไม่ได้บันทึกว่าใครมีเหรียญกี่เหรียญเป็นชื่อ ๆ แต่บันทึกว่ามีการโอนจากที่อยู่หนึ่งไปอีกที่อยู่หนึ่งเมื่อไร จำนวนเท่าไร เอาทุกรายการมาต่อกันก็จะรู้ว่าแต่ละที่อยู่เหลือเท่าไร
ที่มันแปลกจากเงินปกติคือ ไม่มีธนาคารหรือรัฐบาลเป็นคนดูแลสมุดนี้ คอมพิวเตอร์หลายหมื่นเครื่องทั่วโลกช่วยกันเก็บและตรวจสอบกันเอง
เทียบกับเงินในธนาคารให้เห็นชัด
| หัวข้อ | เงินในบัญชีธนาคาร | บิตคอยน์ |
|---|---|---|
| ใครเก็บบันทึก | ธนาคาร | เครือข่ายคอมพิวเตอร์ทั่วโลก |
| ใครออกเงินใหม่ | ธนาคารกลาง | ระบบออกให้ตามกติกาที่เขียนไว้ล่วงหน้า |
| จำนวนสูงสุด | ไม่จำกัด | 21 ล้านเหรียญ กำหนดไว้ในโค้ด |
| โอนวันหยุดได้ไหม | ขึ้นกับระบบธนาคาร | ได้ตลอด 24 ชั่วโมง |
| ลืมรหัสผ่าน | ติดต่อธนาคารกู้คืนได้ | กู้คืนไม่ได้ เงินหายถาวร |
| โอนผิดคน | อาจขออายัดได้ | ย้อนกลับไม่ได้เลย |
| มีประกันเงินฝากไหม | มี ตามเกณฑ์ที่กำหนด | ไม่มี |
สามแถวล่างสำคัญที่สุดและเป็นสิ่งที่คนมองข้ามบ่อยที่สุด ความ "ไม่มีใครควบคุม" ที่หลายคนมองว่าเป็นข้อดี แปลว่าไม่มีใครช่วยคุณได้เลยเวลาเกิดเรื่อง
บล็อกเชนคืออะไร
ชื่อฟังดูซับซ้อนแต่ความหมายตรงตัว
- บล็อก คือกล่องที่รวมรายการโอนหลาย ๆ รายการไว้ด้วยกัน
- เชน คือการเอากล่องมาต่อกันเป็นสาย โดยกล่องใหม่อ้างอิงถึงกล่องก่อนหน้า
เพราะแต่ละกล่องอ้างถึงกล่องก่อนหน้า ถ้าใครแก้ข้อมูลในกล่องเก่า กล่องที่ต่อจากนั้นทั้งหมดจะไม่ตรงกันทันที และเครือข่ายจะปฏิเสธ นี่คือเหตุผลที่บอกว่าแก้ย้อนหลังไม่ได้
ขุดบิตคอยน์คืออะไร
คำว่าขุดทำให้เข้าใจผิดว่ามีอะไรซ่อนอยู่ให้ไปหา ความจริงคือ
คอมพิวเตอร์ในเครือข่ายแข่งกันแก้โจทย์คณิตศาสตร์ที่ต้องใช้กำลังประมวลผลสูง ใครแก้ได้ก่อนจะได้สิทธิ์บันทึกกล่องใหม่ลงในสมุด และได้บิตคอยน์ที่สร้างใหม่เป็นรางวัล นี่คือวิธีที่บิตคอยน์ใหม่ถูกปล่อยเข้าสู่ระบบ ไม่ใช่มีใครสั่งพิมพ์
รางวัลนี้จะลดลงครึ่งหนึ่งทุก ๆ ประมาณสี่ปี เรียกว่า halving ซึ่งเป็นเหตุผลที่จำนวนสูงสุดหยุดอยู่ที่ 21 ล้านเหรียญ ไม่เกินกว่านั้น
ทำไมราคาถึงผันผวนขนาดนั้น
เพราะบิตคอยน์ไม่มีสิ่งที่ใช้ประเมินมูลค่าแบบสินทรัพย์อื่น
| สินทรัพย์ | ประเมินจากอะไรได้ |
|---|---|
| หุ้น | กำไรของบริษัท เงินปันผล สินทรัพย์ที่มี |
| พันธบัตร | ดอกเบี้ยที่จะได้รับและเงินต้นที่จะคืน |
| อสังหาริมทรัพย์ | ค่าเช่าที่เก็บได้ ทำเล |
| ทองคำ | ไม่มีกระแสเงินสด แต่มีประวัติการใช้เป็นสินทรัพย์มานาน |
| บิตคอยน์ | ไม่มีกระแสเงินสด และมีประวัติสั้นกว่ามาก |
เมื่อไม่มีตัวยึด ราคาจึงขึ้นกับสิ่งที่คนอื่นยอมจ่ายในวันนั้นล้วน ๆ ทำให้ขึ้นลงแรงกว่าสินทรัพย์แบบดั้งเดิมมาก และมีช่วงที่ราคาลดลงเกินครึ่งภายในเวลาไม่กี่เดือนเกิดขึ้นหลายครั้งในอดีต
ความเสี่ยงที่ต้องรู้ก่อนคิดจะซื้อ
- ราคาผันผวนรุนแรง — ขาดทุนหนักในเวลาสั้นเป็นเรื่องที่เคยเกิดจริงหลายรอบ
- เสียกุญแจแล้วจบ — ไม่มีระบบกู้คืนรหัส ไม่มีใครช่วยได้
- โอนผิดย้อนไม่ได้ — พิมพ์ที่อยู่ผิดตัวเดียวก็หายถาวร
- มิจฉาชีพเยอะมาก — เพราะโอนแล้วเรียกคืนไม่ได้ จึงเป็นเป้าหมายที่มิจฉาชีพชอบ
- ไม่มีประกันเงินฝากคุ้มครอง — ต่างจากเงินในธนาคาร
- กฎเกณฑ์เปลี่ยนได้ — ทั้งเรื่องภาษีและการกำกับดูแล
เรื่องภาษีอธิบายไว้แยกที่ ภาษีคริปโตในไทย ต้องเสียไหม สรุปให้ใน 5 ข้อ และเรื่องการเก็บรักษาที่ เก็บคริปโตยังไงให้ปลอดภัย
บิตคอยน์กับเหรียญอื่น ต่างกันยังไง
มีเหรียญดิจิทัลอยู่หลายพันเหรียญ แต่ส่วนใหญ่ต่างจากบิตคอยน์ในสองเรื่อง
- อายุและขนาดเครือข่าย — บิตคอยน์เก่าที่สุดและมีเครือข่ายใหญ่ที่สุด
- วัตถุประสงค์ — หลายเหรียญสร้างขึ้นเพื่อทำอย่างอื่น เช่นรันโปรแกรมอัตโนมัติ ไม่ได้ตั้งใจทำหน้าที่เหมือนบิตคอยน์
เหรียญที่ใหม่และเล็กกว่ามักผันผวนแรงกว่าและมีความเสี่ยงสูงกว่ามาก บางเหรียญหายไปจนไม่เหลือมูลค่าเลยก็มีให้เห็นเป็นประจำ
คำถามที่พบบ่อย
บิตคอยน์ผิดกฎหมายในไทยไหม
การซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลผ่านผู้ประกอบการที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ทำได้ แต่มีข้อกำหนดหลายอย่าง เช่นการใช้ชำระค่าสินค้าและบริการมีข้อจำกัด กฎเกณฑ์เปลี่ยนแปลงได้ ควรตรวจกับ ก.ล.ต. ก่อน
ซื้อขั้นต่ำต้องหนึ่งเหรียญไหม
ไม่ต้อง บิตคอยน์แบ่งย่อยได้ถึงทศนิยมแปดตำแหน่ง จึงซื้อด้วยเงินหลักร้อยบาทได้ แต่การซื้อได้ง่ายไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงลดลง
บิตคอยน์เป็นเงินหรือเป็นการลงทุน
ในทางปฏิบัติคนส่วนใหญ่ถือไว้เพื่อหวังส่วนต่างราคา ซึ่งเป็นการเก็งกำไรมากกว่าการใช้เป็นเงิน เพราะราคาที่ผันผวนแรงทำให้ใช้จ่ายในชีวิตประจำวันได้ยาก
ควรใส่เงินเท่าไร
บทความนี้ไม่ได้แนะนำจำนวนใด ๆ สิ่งที่พูดได้คือหลักที่ใช้กับสินทรัพย์ความเสี่ยงสูงทุกชนิด คือควรเป็นเงินที่หายไปทั้งหมดแล้วชีวิตยังเดินต่อได้ และควรมีเงินสำรองฉุกเฉินครบก่อน อ่านเพิ่มที่ เงินสำรองฉุกเฉิน ควรมีเท่าไรก่อนเริ่มลงทุน
สินทรัพย์ดิจิทัลมีความเสี่ยงสูงและราคาผันผวนรุนแรง มีโอกาสสูญเงินทั้งจำนวน บทความนี้อธิบายกลไกเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ไม่ได้ระบุราคาหรือคาดการณ์ราคา และไม่ได้แนะนำผู้ให้บริการรายใด กฎเกณฑ์และภาษีเกี่ยวกับสินทรัพย์ดิจิทัลเปลี่ยนแปลงได้ ควรตรวจสอบกับ ก.ล.ต. และกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจ
สมัครสมาชิกฟรี รับสรุปข่าวก่อนตลาดเปิด และอ่านบทความย้อนหลังได้ครบ
สมัครฟรี เข้ากลุ่มข่าวหุ้น